Onderwerpen

Opstelplaats lichtmachine
De vorm van een sterrenhemel
De intensiteit van lichtpunten
De verdeling van lichtpunten
Sterrenhemel effecten

het kiezen van een opstelplaats voor de lichtmachine

Voor de inbouw van een sterrenhemelset is ruimte nodig.
De vezels mogen beperkt gebogen worden meestal minimaal 20 tot 25 mm, afhankelijk van het soort en de dikte van de vezels). De inbouwdiepte is minimaal de minimale buigstraal, vermeerderd met de dikte van de plafond- of wandplaat.
Meestal wordt de benodigde ruimte boven het plafond bepaald door de afmetingen van de lichtmachine.

Bij het gebruik van een unit met een halogeenlamp moet rekening worden gehouden met de afvoer van warmte. De unit mag daarom niet te krap worden ingebouwd. De minimale afstand van de zijkanten van de lichtmachine tot een wand of balk nooit kleiner kiezen dan 20 cm. De nabijheid van warmteabsorberende bouwmaterialen (zoals steen en beton) is gunstig voor de afvoer van de warmte.

De unit nooit (zelfs niet in het geval van een unit met een LED-lamp) inpakken in warmteisolerend materiaal en vermijd ook de aanwezigheid van verwarmings- en warmwaterleidingen.

Kies een goede plaats voor de lichtmachine. Een unit met een halogeen lamp moet bereikbaar zijn om de lamp te kunnen verwisselen. Voor een halogeenset is een luikje in het plafond absoluut noodzakelijk om de halogeenlamp te kunnen vervangen.
Een goede plaats voor een lichtmachine is langs de rand van het plafond, bovenin een vaste kast of in een naastgelegen ruimte.
Een sterrenhemelset met lange vezels geeft extra ontwerpvrijheid omdat de plaats van de lichtmachine minder bepaald is. Vanwege de extreem lange levensduur van LED-sterrenhemels zouden deze permanent ingebouwd kunnen worden, maar als er onverhoopt ooit een storing optreedt, dan is het knap vervelend als de unit moeilijk bereikbaar is.
Zorg er in ieder geval voor dat de plaats van de unit exact bekend is. Houd bij de bepaling van de plaats van de unit rekening met de plaats van (toekomstige) wandcontactdozen.

De intensiteit van lichtpunten

Door de contructie en vorm van de lichtbron zijn niet alle lichtpunten even helder.
Voor een sterrenhemel is dit een prettige bijkomstigheid, want een verschil in lichtsterkte, maakt het beeld levendiger.
Voor de meeste sterrenhemels voldoet daarom een sterrenhemelset met vezels van gelijke dikte.

Als een sterrenhemelset is uitgerust met vezels van verschillende diktes, ontstaan -net als bij onze echte sterrenhemel- heldere en minder heldere lichtpunten. Dit is een zeer aangenaam effect.

Wordt een sterrenhemel geplaatst in een donker plafond of gebruikt bij zeer lage lichtomstandigheden, dan zijn de lichtpunten gemakkelijk waarneembaar en duidelijker aanwezig. In zo'n geval volstaat een lichtmachine met een laag vermogen of met een laag rendement.
Moet de sterrenhemel ook bij kunstlicht duidelijk aanwezig zijn, dan is vaak een lichtmachine met een goed rendement of hoger vermogen gewenst.
Als de sterrenhemel ook met daglichtinval duidelijk herkenbaar moet zijn, dan zijn dikkere vezels en sterkere lichtbronnen noodzakelijk.

Gebruik een sterrenhemel in een licht gekleurd plafond niet in combinatie met een up-lighter: dit doet het sterrenhemel effect grotendeels teniet.

De vorm van een sterrenhemel Sterrenhemels worden in verscheidene vormen uitgevoerd. Meestal wordt een plafond volledig met een sterrenhemel uitgevoerd, soms een gedeelte van een plafond.

De meest gangbare sterrenhemels die een gedeelte van een plafond bestrijken zijn cirkelvormig en ellipsvormig, maar eigenlijk is iedere denkbare vorm mogelijk, zolang de vorm valt binnen het bereik van de vezels.
Op papier kunt u dat eenvoudig controleren: teken een cirkel op schaal met een straal ter grootte van de lengte van de vezels, verminderd met ca. 5 tot 10 cm t.b.v. de doorvoer en buiging van de vezels (voor vezels met een lengte van 2m ontstaat een cirkel met een doorsnede van circa 3,90 m).
Alle vormen die binnen het vlak van die cirkel passen, kunt u maken.

Een ontwerp van een lichtplafond hoeft niet altijd op een sterrenhemel te lijken. Soms wordt nadrukkelijk voor een patroon gekozen.
Voorbeelden daarvan zijn:
- zes of acht stralen vanuit een middelpunt, waarbij de lichtpunten op regelmatige afstand gemonteerd zijn
- een cirkel van lichtpunten
- meerdere cirkels van lichtpunten
- een cirkel met stralen die bijna in het middelpunt samenkomen
- lichtpunten die een logo of een geschreven tekst vormen
- vrije vormen en vlakken

Tips voor de verdeling van lichtpunten

Er zijn verschillende mogelijkheden om een mooi lichtplafond te maken.

Een mooie, grote sterrenhemel wordt bereikt door het aantal lichtpunten aan de randen beperkt te houden. Net als bij de echte sterrenhemel zijn aan de randen nog enkele dwaalsterren zichtbaar.
Er mogen ook geen patronen herkenbaar worden. Breng de lichtpunten daarom onregelmatig aan. Dit is moeilijker dan het lijkt, want onbedoelde patronen ontstaan vrij gemakkelijk.
Een foefje is om cirkels uit te zetten en op iedere cirkel een vooraf bepaald aantal lichtpunten te zetten, die je op onregelmatige afstanden op de cirkels plaatst. Er ontstaat dan eenvoudig een sterrenhemel die aan de randen openener wordt.

Bijvoorbeeld: je wilt een sterrenhemel van 2 meter doorsnede en je hebt 120 lichtpunten ter beschikking. Kies bijvoorbeeld voor een afstand tussen de cirkels van 5 cm. Je kunt dan 200/5 = 40 cirkels maken, met op iedere cirkel 120/40 = 3 lichtpunten.

Tip: Maak een touw vast (met een schroef, spijker of punaise) in het middelpunt van de cirkel. Bind aan dit touw op 5 cm afstand een potlood en zet hiermee op drie punten een stip, waar het lichtpunt zal komen.
Het uitzetten van de punten is het eenvoudigst als het plafond eerst aangebracht wordt, maar doordat de glasvezels vanaf de achterkant ingestoken moeten worden, kan dit alleen bij een systeemplafond met uitneembare platen. Wil je een sterrenhemel in een vast plafond van bijvoorbeeld gipsplaten, dan zul je de platen vooraf pas moeten maken en de gaten uitzetten als de platen op de vloer liggen.

Een foefje om een nog betere verdeling te bereiken is door de afstand van de buitenste cirkels groter te kiezen. Voor ongeveer één derde van de (buitenste) cirkels kies je een afstand die tweemaal zo groot is als de afstand van de binnenste cirkels.
In bovenstaand voorbeeld met 40 cirkels, komen de 40/3= ongeveer 12 buitenste cirkels op een afstand van 10 cm. De doorsnede van de sterrenhemel verandert daardoor van 200 cm naar 200 + 12x5= 260 cm. Wil je een sterrenhemel van 2m, neem voor de tussenafstand van de cirkels dan 5x2/2,6= 3,8 cm in plaats van 5 cm. Of je kiest voor 4 cm, waarna je voor de buitenste cirkels 200 - 28x4= 88 cm overhoudt, zodat de tussenafstand van de buitenste cirkels 88/12= 7,3 cm wordt.

De natuurlijke sterrenhemel heeft sterren van verschillende lichtsterkte. Om dit te benaderen zou je de glasvezels kunnen bundelen tot twee, hooguit drie vezels (drie vezels passen mooier in een rond gat).
Een sterrenhemelset met eindfittingen is echter niet geschikt voor bundels.


Een variant op een sterrenhemel ontstaat als het centrum van de sterrenhemel niet in het middelpunt van de cirkel ligt.

Sterrenhemel effecten en animaties

Een sterrenhemelset kan continu licht geven in één vaste kleur (meestal wit), maar een aantal sterrenhemelsets hebben ook kleureffecten.
Sommige sterrenhemelsets variëren continu in kleur, van andere kan de cyclus gestopt worden en weer anderen kunnen naar wens (afhankelijk van de beoogde sfeer) op een kleur ingesteld worden.
Hierbij is in het algemeen een verschil tussen halogeen- en LED-sterrenhemelsets waarneembaar:
- De lamp van een LED sterrenhemel verandert van kleur. Hierdoor veranderen alle lichtpunten (die door die LED worden aangelicht) tegelijk van kleur.
- Bij een halogeen sterrenhemelset met een kleurenwiel, veranderen niet alle lichtpunten gelijktijdig van kleur, waardoor een iets sprankelender effect ontstaat.

Het meest sprankelende effect geeft een twinkelende sterrenhemel. De meeste halogeen sterrenhemelsets met een kleurenwiel kunnen worden voorzien van een twinkelwiel. Sommige LED-sterrenhemelsets kunnen uitgevoerd worden met een twinkeleffect.

Voorbeelden hiervan zijn: vallende sterren, kometen, supernova en Nebulus. De meeste van deze effecten worden gerealiseerd met speciale animatie lichtmachines en veel tot extreem veel (kleine) lichtpunten.

Meer informatie:

	De techniek achter fiber optic verlichting
	Een sterrenhemel ontwerpen
	Een sterrenhemel maken
	Voorbeelden van toepassingen van fiber optic verlichting

Koop nu je eigen sterrenhemelset.